Wilt u verschillende gatdiameters in dun plaatmateriaal boren zonder steeds van boor te wisselen? Dan is een stappenboor een handige oplossing. Met deze getrapte boor maakt u een nieuw gat of vergroot u een bestaand gat stap voor stap tot de gewenste diameter.
Een stappenboor wordt ook wel een trappenboor genoemd. De boor wordt vooral gebruikt voor plaatstaal, aluminium, kunststof en andere dunwandige materialen. Door de verschillende stappen bepaalt u zelf hoe groot het gat wordt.
Wilt u direct de verschillende uitvoeringen bekijken? Ga dan naar Stappenboren. Twijfelt u of een stappenboor wel het juiste type metaalboor is? Lees dan eerst Hoe kies je de geschikte metaalboor?
Stappenboor gebruiken in het kort
| Onderdeel | Advies |
| Beste toepassing | Gaten boren of vergroten in dun plaatmateriaal |
| Geschikt voor | Onder andere plaatstaal, aluminium en kunststof |
| Belangrijk voordeel | Meerdere diameters boren met één boor |
| Toerental | Begin laag en verlaag het toerental bij grotere diameters |
| Koeling | Gebruik bij metaal boor- en snijolie |
| Gewenste diameter | Stop zodra de juiste stap door het materiaal is |
| Minder geschikt voor | Dik materiaal en diepe gaten |
Wat is een stappenboor?
Een stappenboor is een boor met een kegelvormige opbouw en meerdere vaste stappen. Iedere stap heeft een eigen diameter. Door de boor verder door het materiaal te laten gaan, wordt het gat steeds groter.
Dat maakt een stappenboor geschikt voor werkzaamheden waarbij meerdere gatmaten voorkomen. U hoeft dan niet voor iedere diameter een andere boor te gebruiken. De stappen zijn zichtbaar op de boor, waardoor u tijdens het boren kunt controleren wanneer de gewenste maat is bereikt.
Stappenboren worden vooral gebruikt in dun plaatmateriaal, profielen en dunwandige buizen. Veelvoorkomende toepassingen zijn schakelkasten, kabelgoten, metalen behuizingen, carrosseriedelen en doorvoeren voor kabels of leidingen.
Waarvoor gebruikt u een stappenboor?
Een stappenboor is vooral handig in twee situaties:
- U wilt een nieuw gat met een grotere diameter in dun materiaal maken.
- U wilt een bestaand gat gecontroleerd vergroten.
Bij een gewone spiraalboor heeft u voor verschillende diameters meerdere boren nodig. Met een stappenboor werkt u met één boor door tot de juiste stap. Dat bespaart tijd en maakt het eenvoudiger om tijdens montagewerk de gewenste maat te bepalen.
Een stappenboor wordt onder andere gebruikt voor:
- Kabeldoorvoeren in schakelkasten
- Gaten voor wartels, leidingen en buizen
- Montagegaten in plaatstaal
- Gaten in aluminium plaat
- Het vergroten van bestaande gaten
- Gaten in dunne kunststofplaten
- Plaatwerk in de installatie- en elektrotechniek
De geleidelijke opbouw helpt bovendien om dun plaatmateriaal gecontroleerd te bewerken. Het resultaat is doorgaans braamarmer dan wanneer een grote spiraalboor direct door het plaatmateriaal wordt gedrukt. De uiteindelijke afwerking hangt wel af van de scherpte van de boor, het materiaal, het toerental en de gebruikte druk.
Hoe gebruikt u een stappenboor?
-
Kies het juiste diameterbereik
Controleer eerst welke gatdiameter u nodig heeft. De kleinste en grootste stap verschillen per uitvoering. Kies een stappenboor waarvan de gewenste maat daadwerkelijk als stap op de boor staat.
Let daarnaast op de dikte van het materiaal. Een stappenboor werkt het beste wanneer het plaatmateriaal binnen de hoogte van één stap past. Is het materiaal te dik, dan kan de volgende stap al gaan snijden voordat de voorgaande stap volledig door het materiaal is. Het gat kan dan minder recht of gedeeltelijk conisch worden.
Voor grotere gaten in dik materiaal is een stappenboor daarom niet altijd de juiste oplossing. Lees in dat geval Hoe boort u grote of diepe gaten in metaal?
-
Zet het werkstuk stevig vast
Zet het plaatmateriaal vast met een bankschroef, lijmklem of andere geschikte opspanning. Een los werkstuk kan gaan draaien, trillen of verschuiven zodra de boor in het materiaal grijpt.
Ondersteun dun plaatmateriaal goed. Zo verkleint u de kans dat de plaat vervormt tijdens het boren.
-
Markeer de gewenste diameter
Bekijk vooraf bij welke stap u moet stoppen. Markeer deze stap eventueel met een goed zichtbare stift. Zo voorkomt u dat u tijdens het boren per ongeluk één stap te ver gaat.
-
Plaats de boor recht op het materiaal
Plaats de punt op de afgetekende positie en houd de boormachine zo recht mogelijk. De stappenboren in het assortiment zijn voorzien van een splitpoint. Deze punt helpt de boor bij het starten en beperkt het weglopen over het materiaal.
-
Begin met een laag toerental
Start rustig en laat de boor snijden. Naarmate een grotere stap het materiaal raakt, neemt ook de snijomtrek toe. Verlaag het toerental daarom bij grotere gatdiameters.
Te snel boren veroorzaakt extra warmte en slijtage. De boor kan daardoor sneller bot worden en het plaatmateriaal kan verkleuren of vervormen. Gebruik bij metaal boor- en snijolie om de wrijving en warmteontwikkeling te beperken. De eigen product- en categoriepagina’s adviseren eveneens koeling bij intensiever gebruik en hardere metaalsoorten.
-
Stop bij de juiste stap
Laat de boor geleidelijk door het materiaal gaan en controleer welke stap het werkstuk bereikt. Stop zodra de stap met de gewenste diameter volledig door het materiaal is.
Druk niet onnodig hard. Een scherpe stappenboor moet snijden. Veel kracht gebruiken verhoogt de kans dat de boor hapt of dat u verder boort dan bedoeld.
-
Controleer en werk het gat af
Controleer na het boren de diameter en de rand van het gat. Hoewel een stappenboor doorgaans braamarm werkt, kunnen er nog scherpe randen aanwezig zijn. Verwijder deze voordat u een kabel, wartel, leiding of bevestigingsmateriaal monteert.
Een nieuw gat boren of een bestaand gat vergroten
Een belangrijk voordeel van een stappenboor is dat u er niet alleen nieuwe gaten mee maakt. U kunt er ook een bestaand gat mee opboren.
Plaats de smalle punt van de boor in het bestaande gat en vergroot de opening stap voor stap. Dit is bijvoorbeeld handig wanneer:
- Een kabelwartel niet door het bestaande gat past
- Een doorvoer achteraf groter moet worden
- Een montagegat net te klein is
- Meerdere gaten naar dezelfde diameter gebracht moeten worden
Werk ook bij het opboren met een laag toerental. De boor heeft bij een bestaand gat minder steun aan de punt, waardoor een stabiele boorhouding en goede opspanning extra belangrijk zijn.
Normale stappenboor of stappenboor met spiraal?
Binnen het assortiment vindt u een normale stappenboor en een uitvoering met spiraalvormige snijkant. Beide boren maken oplopende gatdiameters, maar de spaanafvoer verschilt.
Normale stappenboor
Een normale stappenboor heeft rechte snijkanten langs de verschillende stappen. Deze uitvoering is geschikt voor algemeen gebruik in dun plaatmateriaal en voor het gecontroleerd vergroten van bestaande gaten.
Door de duidelijk afgebakende stappen ziet u goed wanneer de gewenste diameter is bereikt.
Stappenboor met spiraal
Een stappenboor met spiraal heeft een spiraalvormige snijkant. De spiraal helpt bij de afvoer van spanen en kan voor een rustigere snijbeweging zorgen. Dat is vooral prettig wanneer u regelmatig in metaal boort of wanneer spaanafvoer belangrijk is.
De spiraaluitvoering in het assortiment is gemaakt van geslepen HSS en is verkrijgbaar in meerdere diameterbereiken. De productinformatie benoemt de geoptimaliseerde spaanafvoer als een van de belangrijkste eigenschappen. Ook Bosch en RUKO beschrijven bij spiraalvormige stappenboren een betere spaanafvoer en rustiger boorgedrag.
| Uitvoering | Vooral kiezen wanneer |
| Normale stappenboor | U algemeen in dun plaatmateriaal werkt en duidelijke stapcontrole wilt |
| Stappenboor met spiraal | U een betere spaanafvoer en een soepelere snijbeweging belangrijk vindt |
Bekijk beide uitvoeringen in de categorie Stappenboren.
Voor welke materialen is een stappenboor geschikt?
Een stappenboor is in de eerste plaats bedoeld voor dunwandige materialen. Afhankelijk van de uitvoering kan de boor onder andere worden gebruikt voor:
- Plaatstaal
- Aluminium
- Koper en andere non-ferrometalen
- Kunststof
- Dunwandige profielen en buizen
- Bepaalde soorten RVS en gietijzer
Controleer altijd de productinformatie voordat u in een hardere metaalsoort boort. Niet iedere stappenboor is voor ieder materiaal bedoeld. Bij hard metaal zijn een laag toerental, voldoende koeling en een scherpe boor extra belangrijk.
Wilt u verschillende soorten metaalboren en hun toepassingen vergelijken? Lees dan: Hoe kies je de geschikte metaalboor?
Wanneer is een stappenboor minder geschikt?
Een stappenboor is veelzijdig, maar niet voor ieder gat de beste oplossing.
Gebruik liever een ander type boor wanneer:
- Het metaal dikker is dan de hoogte van een stap;
- Er een diep gat geboord moet worden;
- Het gat over de volledige diepte exact cilindrisch moet blijven;
- Er een zeer grote diameter in dik metaal nodig is;
- Er in steen of beton geboord moet worden;
- Er een blind gat met een bepaalde diepte gemaakt moet worden.
Voor grotere diameters in dikker metaal kan een gatzaag of kernboor beter passen. Voor diepe gaten gebruikt u eerder een lange metaalboor. Welke optie bij uw klus past, leest u in Hoe boort u grote of diepe gaten in metaal?
Veelgemaakte fouten bij het gebruik van een stappenboor
Te hoog toerental gebruiken
Dit is een van de belangrijkste oorzaken van snelle slijtage. Begin met een laag toerental en verlaag de snelheid wanneer u naar een grotere diameter boort.
Eén stap te ver boren
Controleer vooraf bij welke stap u moet stoppen. Markeer de gewenste diameter eventueel op de boor.
Het werkstuk niet goed vastzetten
Dun plaatmateriaal kan gaan draaien of happen. Klem het materiaal daarom altijd stevig vast.
Zonder koeling in metaal boren
Bij boren in metaal ontstaat warmte. Gebruik boor- en snijolie om de stappenboor en het werkstuk te koelen, vooral bij intensief gebruik of hardere materialen.
De stappenboor in te dik materiaal gebruiken
Wanneer het materiaal hoger is dan de gebruikte stap, kan het gat aan beide zijden een andere diameter krijgen. Kies bij dik metaal een boor die over de volledige boordiepte dezelfde diameter behoudt.
Te veel druk zetten
Laat de snijkant het werk doen. Te veel kracht verhoogt de kans op happen, warmteontwikkeling en beschadiging van het werkstuk.
Veelgestelde vragen over stappenboren
Wat is het verschil tussen een stappenboor en een trappenboor?
Er is geen verschil. Stappenboor en trappenboor zijn twee benamingen voor hetzelfde type boor: een boor met meerdere oplopende diameters.
Kan ik met een stappenboor een bestaand gat vergroten?
Ja. Het vergroten van bestaande gaten is juist een van de belangrijkste toepassingen. Plaats de punt in het bestaande gat en boor rustig door tot de gewenste stap.
Moet ik voorboren bij een stappenboor?
Bij een stappenboor met een geschikte splitpoint is apart voorboren meestal niet nodig. De punt helpt om de boor op de juiste positie te laten starten. Bij een bestaand gat gebruikt u dat gat als geleiding.
Welk toerental gebruikt u met een stappenboor?
Gebruik een laag toerental en verlaag de snelheid wanneer u een grotere stap bereikt. Het juiste toerental hangt af van het materiaal, de diameter, de uitvoering van de boor en de gebruikte machine.
Moet u snijolie gebruiken?
Bij metaal is het gebruik van boor- en snijolie aan te raden. De olie vermindert wrijving, beperkt warmte en helpt om de snijkant langer bruikbaar te houden.
Kan een stappenboor door dik metaal?
Een stappenboor is vooral bedoeld voor dun plaatmateriaal. Bij dik materiaal kan de getrapte vorm voor een ongelijk of conisch gat zorgen. Gebruik daarvoor een gewone metaalboor, gatzaag of kernboor, afhankelijk van de gewenste diameter en diepte.
Kan ik met een stappenboor ontbramen?
De volgende stap kan voorzichtig worden gebruikt om een scherpe rand licht te breken. Druk daarbij niet door naar de volgende volledige diameter. Voor nauwkeurig verzinken of gecontroleerd ontbramen is een daarvoor bedoelde verzinkboor geschikter.
Welke stappenboor heeft u nodig?
Kies een stappenboor waarvan het diameterbereik aansluit op de gaten die u wilt maken. Let daarnaast op het materiaal, de dikte van het werkstuk en de gewenste spaanafvoer. Voor algemeen gebruik kan een normale HSS-stappenboor goed passen. Wilt u dat spanen gemakkelijker worden afgevoerd, dan is een stappenboor met spiraal een goede keuze.
Bekijk het complete assortiment Stappenboren. Weet u nog niet zeker of u een stappenboor, gewone metaalboor, gatzaag of kernboor nodig heeft? Lees dan Welke metaalboor heeft u nodig? Gaat het specifiek om een grotere diameter of een diep gat? Lees dan Hoe boort u grote of diepe gaten in metaal?
